Бұл археологиялық ескерткіш Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданында, Кент ауылынан 6 шақырым жерде орналасқан. Қоныс Қызылкеныш өзенінің аңғарындағы таулы-орманды алқапта орын тепкен.
Тарихи маңызы
Ғылыми зерттеулерге сәйкес, Кент қонысы (б.з.б. ХІІІ–ІХ ғғ.) Орал мен Алтай тауларының аралығындағы соңғы қола дәуіріне жататын Беғазы-Дәндібай мәдениетінің ең ірі орталықтарының бірі болған. Қоныстың жалпы аумағы өзеннің екі жағалауын қосқанда 30 гектарға жуықтайды. Зерттеушілердің болжамы бойынша, мұнда 2500–3000-ға жуық адам тұрған, бұл сол заман үшін үлкен протокент (алғашқы қала) болып саналады.
Археологиялық олжалар
Ескерткішті өткен ғасырдың 80-жылдарынан бастап Е.А. Бөкетов атындағы ҚарУ археологиялық тобы зерттеп келеді. Мәдени қабаттың қалыңдығы 1,2 метрге жетеді. Қазба жұмыстары кезінде мынадай жәдігерлер табылды:
Қола бұйымдар: 100-ден астам заттар, соның ішінде найза мен жебе ұштары, пышақтар, қанжарлар, орақтар мен балғалар.
Сүйек өнері: сүйектен қашалған тарақтар, өрнектелген түймелер мен еңбек құралдары мұнда сүйек өнерінің жоғары дамығанын көрсетеді.
Тас құралдар: жоғары шеберлікпен жасалған балталар, кетпендер мен дәнүгіткіштер.
Мәртебесі мен экономикасы
Кент қарапайым елді мекен емес, дамыған алғашқы қалалық құрылым болған. Оның аумағы тұрғын үйлер, металлургтердің өндірістік аймақтары, ритуалдық нысандар мен сауда орындарына бөлінген. Кент тұрғындары тек мыс өндіріп қана қоймай, стратегиялық маңызы бар металл — қалайы саудасын да бақылап, делдалдық қызмет атқарған.
Рухани орталық
Таулармен қоршалған Кент қонысы сол дәуірдің киелі мекендерінің бірі болған. Табылған ғибадатханалар мен ритуалдық құрылыстар бұл жердің тайпалық одақтың әкімшілік және діни орталығы болғанын дәлелдейді.
