ТІЛ ЖӘНЕ ТУРИЗМ: ҚАРАҒАНДЫ ОБЛЫСЫНДА ТІЛ САЯСАТЫН ДАМЫТУ ТҰЖЫРЫМДАСЫ БОЙЫНША ЖҰМЫСТАР МЕН ЖОБАЛАР

Қарағанды облысында Қазақстан Республикасының 2023–2029 жылдарға арналған тіл саясатын дамыту тұжырымдамасына сәйкес мемлекеттік тілдің қолданыс аясын кеңейту, визуалды ақпарат сапасын жақсарту, қызмет көрсету саласында қазақ тілінің үлесін арттыру, үштілділікті дамыту және цифрлық тілдік ортаны қалыптастыру бағытында жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Облыста тіл саясатын іске асырумен тікелей айналысатын негізгі құрылымдардың бірі – Қарағанды облысының тілдерді дамыту басқармасы. Тұжырымдамада Қарағанды облысы тіл саясатын жүзеге асыруда жеке аталып өтеді, себебі республика бойынша дербес тілдерді дамыту басқармасы сақталған өңірлердің қатарында Қарағанды облысы да бар. Бұл өңірдегі мемлекеттік тіл саясатының институционалдық тұрғыдан тұрақты жүргізіліп жатқанын көрсетеді. Қарағанды облысында ең алдымен мемлекеттік тілдің қоғамдық кеңістіктегі үлесін арттыруға басымдық берілген. Әсіресе туризм, қызмет көрсету, сауда, көлік және қоғамдық орындардағы қазақ тіліндегі ақпараттың сапасына ерекше назар аударылуда. Өңірдегі туристік нысандарда, демалыс аймақтарында, қонақүйлерде, музейлерде, ұлттық парктерде және мәдени орындарда қазақ тіліндегі визуалды ақпараттарды заң талаптарына сәйкестендіру бойынша мониторинг жұмыстары тұрақты жүргізіледі. Бұл бағытта маңдайшалар, баннерлер, жол көрсеткіштері, туристік навигация элементтері, жарнамалық мәтіндер және қоғамдық ақпараттардың орфографиялық нормаларға сай рәсімделуі қадағаланады. Қателіктер анықталған жағдайда кәсіпкерлер мен мекемелерге әдістемелік көмек көрсетіліп, мәтіндерді түзету бойынша ұсыныстар беріледі. Тұжырымдамада Қарағанды облысы визуалды ақпарат саласында белсенді өңірлердің бірі ретінде көрсетіледі. Өңірде әлеуметтік желілер мен бұқаралық ақпарат құралдары арқылы түсіндіру жұмыстары кеңінен жүргізіліп келеді. Қазақ тіліндегі жарнамалардың сапасын арттыру, мәтіндердің дұрыс аударылуын қамтамасыз ету және мемлекеттік тілдің беделін көтеру мақсатында түрлі акциялар, семинарлар мен ақпараттық кездесулер өткізіледі. Сонымен қатар кәсіпкерлерге арналған арнайы кеңестер ұйымдастырылып, жарнама мәтіндерін рәсімдеуге көмектесетін call-center қызметтері де қолданылады. Қарағанды облысында туристік салада мемлекеттік тілді дамытуға ерекше көңіл бөлінуде. Өңірдің туристік әлеуеті жоғары болғандықтан, Қарқаралы ұлттық табиғи паркі, Балқаш көлі, Бектау-Ата, Кент таулары, Ұлытау бағыттары және басқа да туристік аймақтарда қазақ тіліндегі ақпараттық материалдарды көбейту жұмыстары жүзеге асырылуда. Туристерге арналған буклеттер, навигациялық тақтайшалар, ақпараттық баннерлер мен гидтік материалдар қазақ тілінде әзірленіп, біртіндеп көптілді форматқа көшірілуде. Әсіресе халықаралық туризмді дамыту мақсатында қазақ, орыс және ағылшын тілдеріндегі ақпараттарды қатар ұсыну тәжірибесі кеңейіп келеді. Өңірде тілдерді оқыту бағытында да ауқымды жұмыстар жүргізілуде. Қарағанды облысында мемлекеттік тіл курстары тұрақты ұйымдастырылып, азаматтарға қазақ, орыс және ағылшын тілдерін тегін оқыту мүмкіндігі беріледі. Тұжырымдамада Қарағанды облысының тілдерді оқыту саласындағы тәжірибесі мысал ретінде көрсетілген. Атап айтқанда, облыстық тілдерді дамыту басқармасының тапсырысымен әзірленген «Сарыарқа-2» оқу-әдістемелік кешені республикадағы тиімді оқу құралдарының бірі ретінде аталады. Бұл кешен бірнеше жылдан бері қазақ тілін үйретуде белсенді қолданылып келеді және өңірдегі тіл оқыту тәжірибесінің сапалы деңгейін көрсетеді. Қарағанды облысында ересектерге арналған тіл курстарында заманауи цифрлық платформалар пайдаланылады. Қазақ тілін үйретуде «Quizizz», «Quizlet», «Kahoot», «Padlet» сияқты интерактивті бағдарламалар қолданылып, тіл үйрену процесі цифрлық форматқа бейімделуде. Бұл әсіресе жастар мен қызмет көрсету саласы қызметкерлерінің тіл үйренуге қызығушылығын арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар мемлекеттік қызметкерлердің, мәдениет, білім және туризм саласы мамандарының қазақ тілін кәсіби деңгейде меңгеруіне жағдай жасалып келеді. Облыста үштілділік саясаты да кезең-кезеңімен жүзеге асырылуда. Туризм мен халықаралық коммуникация салаларында ағылшын тілін меңгерген мамандар даярлау маңызды бағыттардың бірі саналады. Осы мақсатта ағылшын тілі курстары ұйымдастырылып, жастар мен қызмет көрсету саласының мамандарына арнайы бағдарламалар ұсынылады. Туристік нысандарда ағылшын тіліндегі ақпарат көлемін арттыру да осы саясаттың бір бөлігі болып табылады. Қарағанды облысында мемлекеттік тілдің цифрлық кеңістіктегі үлесін арттыру бағытында да жұмыстар жүргізілуде. Мемлекеттік мекемелердің сайттары қазақ тіліндегі сапалы контентпен толықтырылып, ресми интернет-ресурстардың мемлекеттік тілдегі нұсқалары жетілдірілуде. Бұған қоса өңірдегі әлеуметтік желілерде қазақ тіліндегі туристік және мәдени контент көлемі ұлғайып келеді. Бұл ішкі туризмді дамытуға және өңірдің имиджін қалыптастыруға ықпал етеді. Сонымен бірге өңірде латын графикасына көшуге дайындық аясында түсіндіру және ақпараттық жұмыстар жүргізілуде. Туристік бағыттардағы навигация, маңдайшалар мен ақпараттық материалдарды болашақта латын графикасына бейімдеу мәселелері де қарастырылып жатыр. Бұл халықаралық туристер үшін ақпаратты қабылдауды жеңілдетуге мүмкіндік береді. Жалпы алғанда, Қарағанды облысында тіл саясаты тек мәдени немесе әкімшілік бағыт ретінде емес, өңірдің туристік тартымдылығын арттыру, қызмет көрсету сапасын жақсарту және қоғамдық кеңістіктегі мемлекеттік тілдің рөлін күшейту құралы ретінде қарастырылып отыр. Тұжырымдамада көрсетілген міндеттерді жүзеге асыру аясында өңірде қазақ тілінің қоғамдық қатынастардағы, туризмдегі, визуалды ақпараттағы және цифрлық ортадағы қолданыс ауқымы біртіндеп кеңейіп келеді. «Visit Karaganda» орталығы Тіл саясатын дамытудың 2023–2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы аясында заманауи технологияларды қолдану арқылы келесі жобаларды іске асырды: 1. Цифрлық технологиялар және жасанды интеллект (AI) Тұжырымдамадағы мемлекеттік тілдің қолданыс аясын цифрлық кеңістікте кеңейту міндетіне сәйкес: WhatsApp ИИ-бот: Біз кез келген тілде (соның ішінде қазақ тілінде) жауап бере алатын жасанды интеллект негізіндегі ботты іске қостық. Бұл туристерге мемлекеттік тілде тәулік бойы, кедергісіз және сапалы ақпарат алуға мүмкіндік береді. Инфокиоск: Қала мен өңірдегі инфокиоскілер 3 тілде қызмет көрсетеді. Маңызды жаңалық — барлық мәтіндік ақпарат дауыстық дыбыстау (озвучка) функциясымен қамтылған. Бұл ақпараттың қолжетімділігін арттырып, тілдік кедергілерді жояды. VisitKaraganda.kz порталы мен әлеуметтік желілер мемлекеттік тілдің басымдығы принципімен жүргізіледі. Киелі орындар мен маршруттар туралы ақпарат алдымен қазақ тілінде дайындалып, қазақ тілді блогерлермен белсенді жұмыс жасалынуда. 2. Баспа өнімдері және ақпараттық сауаттылық Көрнекі ақпарат пен туристік материалдардың сапасын арттыру мақсатында: Көптілді контент: Біздің барлық негізгі басылымдарымыз — «Қарағанды облысының жолсілтемесі», «Турист жадынамасы» және түрлі ақпараттық буклеттер 3 тілде дайындалған. Қазақ тіліндегі нұсқалар заманауи терминологияға сай, турист үшін түсінікті әрі жеңіл тілде жазылған. Бұл өңірдің қонақжайлылық мәдениетін жоғары деңгейде көрсетуге көмектеседі.